تفاوت‌ها و امتیازها

نظارت همگانی در نظام مردم سالاری دینی

چگونگی کنترل «قدرت سیاسی» و جلوگیری از فساد حاکمان از مهم‌ترین دغدغه‌های دنیای امروز ما است و به همین جهت هیچ یک از نظریه‌های نظام‌های سیاسی نمی‌تواند خود را فارغ از پاسخگویی به آن بداند. در این میان نظام‌های سیاسی مردم سالار مدّعی هستند که با پیش‌بینی سازوکارهایی برای اعمال نظارت همگانی، توانسته‌اند به مهار قدرت دست یابند.

از نگاه امام و رهبری

مردمسالاری دینی عاریتی نیست

مروری بر بیانات هر سال رهبر فرزانه انقلاب در مراسم سالگرد ارتحال امام خمینی (ره) نشان می دهد که معظمٌ له از این فرصت بزرگ برای تبیین ابعاد اندیشه امام و راهبردهای تحقق آن بهترین بهره را می برند. ایشان در این سخنرانی های سالانه، به تناسب شرایط روز، تبیینی نو و کارآمد از اندیشه های امام ارائه می دهند که ضمن پاسخگویی به برخی شبهات، راه آینده را نیز ترسیم می کند. به عقیده نگارنده جا دارد که مراجع مسئول، مجموعه این بیست و پنج سخنرانی را از این دیدگاه مورد مطالعه قرار دهند. بی تردید نتیجه این تحقیق یافتن محکمات اندیشه امام و اصول تفسیر آن بر اساس مقتضیات زمان خواهد بود؛ چیزی که به شدت مورد نیاز ما است.

به مناسبت دوازدهم فروردین

امام خمینی و جمهوریت نظام؛ حاکمیت ملی در مردم سالاری دینی

طرح «جمهوری اسلامی» به عنوان نظام سیاسی حاکم بر ایران از سوی امام خمینی(ره)، سازگاری آن با نظریه «حاکمیت الهی» و «ولایت فقیه» را که ایشان، مانند سایر فقها، از سالها قبل مطرح کرده بود، مورد سوال قرار داد.در میان همه پرسش هایی که پیرامون نظریه مردم سالاری دینی یا همان جمهوری اسلامی مطرح است، تبیین جایگاه اصل حاکمیت ملی در آن نظریه از اهمیت بسزایی برخوردار است. اهمیت این پرسش از آنجا ناشی می شود که «حاکمیت ملی» پایه و اساس نظریه مردم سالاری است. و از سوی دیگر مردم سالاری دینی خود را مقید به حاکمیت الهی (و در زمان غیبت، ولایت فقیه) می داند. در کنار هم قرار گرفتن این دو واقعیت، بطور طبیعی این سوال را پدید می آورد که آیا تفکر مردم سالاری دینی می تواند به اصل حاکمیت ملی وفادار باقی بماند؟

حقوق زن؛ آنگونه که اسلام می خواهد

زن در طول تاریخ شاهد تفسیرهای متفاوتی از ماهیت و حقوق خود بوده است؛ در نخستین مرحله و در اجتماعات بدوی، زن اصولا به عنوان بخشی از جامعه انسانی شناخته نمی شد تا بخواهد از حقوق بشری برخوردار باشد. او موجودی بود مانند سایر موجودات که باید در خدمت مرد قرار می گرفت و شانی جز این نداشت.

حق انتقاد در ادبیات شیعه

گاهی در گرماگرم حوادث روز نکاتی به نام دین گفته می شود که ممکن است، حداقل برای آیندگان، موجب کج فهمی و برداشت های غلط گردد؛ هرچند مقصود گویندگان هم چیز دیگری باشد. با اینکه تذکر و تلاش برای رفع شبهه در چنان شرایطی، خود پرهزینه و احتمالا شبهه آفرین است، اما چاره ای جز آن نیست.

نظارت همگانی و مبانی دینی و حقوقی آن

تاسیس و راه‌اندازی دفتر نظارت همگانی در نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران یکی از مهم‌ترین اقداماتی بود که در سال 1379 صورت گرفت. این ابتکار ارزشمند که به نوبه خود الگویی برای بسیاری از نهادها و سازمان‌های دولتی و غیردولتی دیگر شد، برخاسته از آموزه‌های دینی است که در متون حقوقی کشور ما نیز انعکاس یافته است.

امر به معروف و نهی از منکر در قانون اساسی

متن اصل هشتم قانون اساسی چنین است: ” در جمهوری اسلامی ایران، دعوت به خیر،‌امر به معروف و نهی از منکر وظیفه‌ای است همگانی و متقابل بر عهده مردم نسبت به یکدیگر، دولت نسبت به مردم و مردم نسبت به دولت،‌ شرایط و حدود و کیفیت آن را قانون معین می‌کند. والمومنون و المومنات بعضهم اولیاء بعض،‌یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر”