به گزارش ایرنا، محسن اسماعیلی روز پنجشنبه در یادواره علمی مهاجر الی الله «ناصر قربان نیا» با محوریت فقه، حقوق و اخلاق در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم، با اشاره به رابطه مستقیم حقوق و اخلاق و تاثیر دو سویه آن ها بر هم از دیدگاه های گوناگون، افزود: در این زمینه یک نکته مغفول باقی مانده و آن کمکی است که اخلاق می تواند در زمینه فراگیرشدن، بیشتر مقبول واقع شدن، تحکیم فرآیند واقع گرایی، دلپذیرتر شدن چهره حقوق و تن دادن آسان شهروندان به آن، به حقوق کند.

وی با بیان اینکه چهره حقوق برای شهروندان عبوس و دل ناپذیر است، اضافه کرد: الزام آوری، محدودیت آفرینی و نظارت ویژگی بارز حقوق است که بدون آن ها، به هدف خود نمی رسد.
وی با اشاره به اینکه هدف حقوق ایجاد نظم اجتماعی و حفاظت و حراست از آن است، گفت: در این راستا هر کسی باید بتواند نهایت استفاده از آزادی های خود را ببرد بدون اینکه به آزادی های دیگران آسیب برساند.
اسماعیلی بیان کرد: انسان ها می خواهند فراروی خود را گشاده ببیند و با مانع روبه رو نشوند و در نتیجه از الزام پذیری متنفرند و کیفر را داروی تلخی می دانند که جز به زور و اجبار نباید بنوشند به همین دلیل قانون گرایی را اگر هم قبول می کنند به عنوان شرط لازم قبول می کنند.
وی افزود: در نتیجه به مردان قانون هم به چشم ناظمان خشن و انعطاف ناپذیر نگاه می کنند که فقط به اعمال قانون و انجام وظیفه می اندیشند تا تربیت و تشویق.
وی ادامه داد: این تصور ناشی از طبع معمول آدمیان است و ما حقوقدانان نیز برای حفظ نظم عمومی چاره ای جز رضایت دادن به رعایت محدودیت ها و ممنوعیت ها نداریم.
عضو شورای نگهبان گفت: حقوقدانان گاهی احکامی صادر می کنند که قبل از اینکه برای مجرم و محکوم علیه اجرا شود، شلاق آن بر وجدان، فطرت و عاطفه خود آن ها احساس می شود.

* اخلاق، کاستی ها و تلخی های حقوق را جبران می کند
وی افزود: می دانیم تحلیل های عقلانی نیز چهره حقوق را دلپذیر و متبوع نمی کند و به همین جهت به خصوص در جامعه هایی مثل جامعه ما، قانون گریزی همچنان که بوده و هست.
وی ادامه داد: اینجاست که اخلاق می تواند قانون را دلپذیر و انعطاف پذیر کند و مرد قانون را نه فقط بر کرسی منطق و قدرت بلکه بر مسند دل ها بنشیند.
اسماعیلی افزود: اخلاق چاشنی شیرین عطوفت و گذشت را به داروی تلخ قانون حقوق می افزاید و کمک می کند تا در موارد استثنا حقی که به زور قانون گرفتنی است به لطف محبت دادنی شود.
وی تصریح کرد: اخلاق کاستی ها و تلخی های حقوق و قانون را جبران می کند و بار موارد استثنا را به دوش می کشد؛ روزنه امید را می گشاید و نمی گذارد که همه درها به روی کسی بسته باقی بماند.
وی به ضرورت وجود قانون در جامعه اشاره و بیان کرد: با وجود قانون است که اخلاق معنا پیدا می کند، اما همین قانون با اخلاق شیرین و پذیرفنی می شود و از جایگاه شر لازم به جایگاه خیر ضرور نقل مکان می کند.
عضو شورای نگهبان افزود: این تاثیر اخلاق بر حقوق، به حقوقدانان نیز تعمیم یافته و مردان حقوق را به چهره ای محبوب تر و دل نشین تر تبدیل می کند.
وی گفت: حقوقدانی که به گوهر اخلاق آراسته و عدالت را تعادل نامیده است، درک می کند که خشم بی حد وحشت می آورد و لطف بی حد هیبت را از بین می برد.
وی با بیان اینکه فقیه دانان و حقوقدانان بااخلاق، تهفه دیگری هستند، بیان کرد: مرحوم قربان نیا از زمره جلوداران این قافیه است؛ وی فقه و حقوق را در دانشگاه آموخته بود و اخلاق و مروت را نیز هموراه در رفتار و منش خود داشت.
اسماعیلی افزود: وی به همه بندگان خدا عشق می ورزید و بی مزد و منت هر چه داشت در راه خدمت به خلق و گره گشایی از مخلوق نثار می کرد.
در این آیین از آخرین اثر ناصر قربان نیا با عنوان «ملاحظاتی درباره قانون مجازات اسلامی 92 ، نقد و بررسی فقهی، حقوقی» در حضور خانواده وی رونمایی شد؛ نمایشگاهی از کارنامه علمی و آثار وی نیز در حاشیه این یادواره برپا شده بود.
دکتر ناصر قربان نیا مدیر گروه حقوق دانشگاه مفید قم، معاون پژوهشی این دانشگاه، استاد حقوق بین الملل و حقوق بشر بود که در فاجعه منا جان خود را از دست داد.
فاجعه منا دوم مهرماه امسال همزمان با روز عید قربان حین رمی جمرات زائران، بر اثر سوءمدیریت مسئولان سعودی رخ داد.