نخستين توصيه‌ مولاي متقيان (ع) در اين قسمت از نامه شصت و نهم آن بود که بايد از نعمت‌هاي خداداد بهره برداري صحيح کنيم. هر نعمتي براي هدفي داده مي‌شود و اگر در همان مسير مصرف شود، از آن درست استفاده شده است و طبق وعده‌هاي الهي موجب دوام و ازدياد نعمت مي‌شود. اين همان معناي «استصلاح» است که حضرت در اينجا به کار برده‌اند.
گفتيم که نعمت را به انسان مؤمن مي‌دهند تا با آن راه بهشت را براي خود هموار کند و خانه آخرتش را آباد نمايد. پس بايد همه تلاش او در همين راه باشد که با آنچه به او داده‌اند، قيامتش را تعمير و از طريق استعمال نعمت در راه طاعت و اجتناب از معصيت، آن را براي خود، استتمام کند.

براي همين است که اميرالمؤمنين(ع) مي‌فرمايد: «اى مردم شما را به تقواى الهى و شکر بسيار خداوند در برابر نعمتهاى معنوى و مادى که به شما بخشيده و در برابر آزمايشهايش سفارش مى کنم. چه بسيار نعمتهايى که خداوند ويژه شما قرار داد و شما را مشمول رحمت خاص خود گردانيد، شما عيبهاى خويش را آشکار کرديد و او پوشاند، خود را در معرض عذاب و بازخواست قرار داديد؛ اما او به شما مهلت داد.»

بعد هم سفارش فرموده اند که از مرگ و ناگهاني بودن آن غفلت نکنيد، و در نهايت دستور داده اند که: «فَسَابِقُوا، رَحِمَکُمُ اللهُ، إِلَى مَنَازِلِکُمْ الَّتِي أُمِرْتُمْ أَنْ تَعْمُرُوهَا، وَ الَّتِي رُغِبْتُمْ فِيهَا، وَ دُعِيتُمْ إِلَيْهَا»؛ شما، خدايتان رحمت کند، به سوى منازلى که مأمور عمران آنها هستيد و به آن ترغيب و دعوت شده ايد، بشتابيد. هرچه به ما داده‌اند براي تعمير آخرت است و نبايد در غير آن مصرف شود. اگر اين را رعايت کرديم، شکر عملي و واقعي نعمت را بجا آورده‌ايم و زمينه‌سازاستتمام آن است، لذا حضرت در ادامه مي‌فرمايند: «وَاسْتَتِمُّوا نِعَمَ اللهِ عَلَيْکُمْ بِالصَّبْرِ عَلَى طَاعَتِهِ، وَ الْمُجَانَبَةِ لِمَعْصِيَتِهِ»؛ نعمتهاى خدا را با صبر و استقامت در طاعت و دورى از معصيت بر خويش کامل کنيد. طاعت همان استفاده صحيح از نعمت است، و معصيت هم استفاده نادرست از آن.

نکته جالب و هشدار آميز در اين عبارات آن است که امام علي (ع) مي‌فرمايند که در اين راه، يعني به کارگيري صحيح نعمت‌ها، سرعت بگيريد و مسابقه بدهيد. چرا؟ چون فرصت عمر بسيار کوتاه است و ممکن است ناگهان مرگ گريبان ما را بگيرد و ديگر نتوانيم از نعمت استفاده کنيم. لذا بعد اضافه فرموده‌اند: «فَإِنَّ غَداً مِنَ الْيَوْمِ قَرِيبٌ. مَا أَسْرَعَ السَّاعَاتِ فِي الْيَوْمِ، وَ أَسْرَعَ الاَْيَّامَ فِي الشَّهْرِ، وَ أَسْرَعَ الشُّهُورَ فِي السَّنَةِ، وَ أَسْرَعَ السِّنِينَ فِي الْعُمُرِ»؛ چرا مي گويم سبقت بگيريد؟ زيرا فرداي مرگ و قيامت به امروز نزديک است. چقدر ساعات در روز با شتاب و سرعت مى گذرد و روزها در ماه و ماهها در سال و سالها در عمر!

مومن بيشتر از همه لذت مي بَرد

ضمناً از همين جا پاسخ يک شبهه و نادرستي يک مغالطه هم آشکار مي شود. عده‌اي خيال مي‌کنند و عده اي ديگر هم مي‌خواهند اين طور تلقين کنند که دينداري و ايمان مستلزم محروميت از مواهب و نعمت هاي دنيا است. اين، حرف درستي نيست. اسلام نمي‌گويد و نمي خواهد که ما از نعمت‌هاي دنيا استفاده نکنيم. بر عکس، اسلام مي‌گويد در استفاده هرچه بيشتر و بهتر از نعمت عجله کن و از ديگران سبقت بگير؛ منتها استفاده صحيح و مشروع. بيشتر و بهتر از هر کسي، مؤمن از نعمت‌هاي دنيا بهره‌مندمي‌شود. غير مؤمن بي بهره از نعمت‌هاي همين دنيا است، آخرتش هم که معلوم است.

مردم دو دسته هستند؛ يک دسته از نعمت ها استفاده ناصحيح مي کنند و در حقيقت نعمت خدا را کفران مي کنند. دسته دوم هم مومنند و از نعمت درست بهره مي برند. قرآن خطاب به پيامبر عظيم الشأنسرنوشت هر دو دسته را درآيات ?? تا ?? سوره ابراهيم تبيين فرموده است.

مي فرمايد: آيا نديدي کساني را که نعمت خدا را به کفران تبديل کردند، و قوم خود را به سراي نيستي و نابودي کشاندند!؟ اينها از نعمت ها که در دنيا بهره نبردند، در قيامت هم به دوزخ پرتاب مي شوند؛ سراي نيستي و نابودي، همان جهنم است که آنها در آتش آن وارد مي‌شوند؛ و بد قرارگاهي است!

در نقطه مقابل، به بندگان من که ايمان آورده‌اند بگو نماز را برپا دارند؛ و از آنچه به آنها روزي داده‌ايم، پنهان و آشکار، انفاق کنند؛ پيش از آنکه روزي فرا رسد که نه در آن خريد و فروش است، و نه دوستي!

نماز و انفاق بارزترين مصداق طاعات بدني و مالي است. مي فرمايد که از نعمت بدن و مال اينگونه استفاده کنيد؛ اما پيش از رسيدن مرگ و قيامت. چون پس از آن ديگر نه خريد نعمت و سعادت ممکن است و نه قرض گرفتن آن از دوستان صميمي.

پس مؤمن فرصت استفاده از هيچ نعمتي را از دست نمي‌دهد؛ چنانکه در همين عبارت هم حضرت مي‌فرمايد: «وَاسْتَصْلِحْ کُلَّ نِعْمَةأَنْعَمَهَااللهُ عَلَيْکَ». تأکيدشان روي «کُلَّ نِعْمَة» است؛ يعني از تک تک نعمت‌ها و لحظه به لحظه فرصت‌ها بايد در راهي که مورد رضاي منعم است، استفاده کنيم.

ملاک و شيوه تشخيص چيست؟

حالا ممکن است بپرسيد که راه تشخيص استفاده صحيح و مشروع از استفاده ناصحيح و نامشروع چيست؟ از کجا مي‌توان فهميد که مُنعم به فلان استفاده از نعمت راضي است يا نه؟

پاسخ اين سوال را هم قبلاً داده ايم. هريک از ما به دو پيامبر و دو حجت دسترسي دارد و مي تواند پاسخش را از هريک بگيرد. اوّلي پيامبر و حجت دروني يعني عقل و فطرت سالم است. هر کس به عقل خود مراجعه کند مي فهمد که کارش درست و مورد رضايت صاحب نعمت است يا نه؛ هر چند سر خودش کلاه بگذارد و توجيهاتي کند که خودش هم قبول ندارد: «بَلِ الْإِنْسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ، وَلَوْ أَلْقَى مَعَاذِيرَهُ».

پيامبر بيروني هم انبيا هستند و احکامي که از سوي خدا ابلاغ کرده اند. اگر از استفتاي صادقانه از عقل و شنيدن درست سخن او اطمينان نداريم، راه آسان تر مراجعه به احکام فقهي و شرعي است. واجبات يعني استفاده هاي درستي که ما بايد از نعمت ها ببريم. مستحبات يعني استفاده هاي درستي که خوب است بکنيم. محرمات هم استفاده هاي نامشروع و نادرستي است که به هيچ وجه مجاز نيست. مکروهات هم يعني استفاده هاي نادرستي که البته مجازات ندارد.

از همين جا معلوم مي شود که تعلم احکام شرعي و تقيد به آنها مقدمه سعادت انسان هستند. کسي که مي خواهد از نعمت ها بهره برداري مشروع نمايد و مرتکب استفاده نادرست نشود، اول بايد احکام شرعي را ياد بگيرد.

مجالس امام حسين (ع) نعمتي بي نظير است

در هر صورت بايد در استفاده از نعمت ها، يعني چيزهايي که راه بهشت را به روي ما باز مي کند، کوتاهي نکنيم که حسرت آن تمام ناشدني است. از بزرگترين نعمت هاي خدا که بايد در استفاده از آن سبقت گرفت، مجالس ذکر مصيبت و عزاي حضرت سيدالشهدا(ع) است؛ چرا که کوتاه ترين راه به سوي بهشت و سعادت است. شکر نعمت محرم به مسابقه گرفتن در استفاده از اين مجالس است و کفران نعمت محرم به کوتاهي يا آلوده کردن اين مجالس به آنچه امام راضي نيست. تکليف وعاظ و مداحان و مخاطبان در حفظ اصالت و هدف اين مجالس بسيار سنگين و کمرشکن است.

احاديث و روايات پرشماري در اين باره به دست ما رسيده است که بي‌ترديد از مرز تواتر فراتر رفته و در مجموع شکي در اصالت سند و صحت اسناد آنها باقي نمانده و نمي‌ماند. از نظر دلالت و محتواي اين روايات نيز شايد هيچ عمل مستحبي را نتوان يافت که تا اين اندازه مورد تحسين و مستوجب پاداش تلقي شده باشد. يکي از اين روايات، حديثي مهم و مشهور است که ريّان ابن شبيب در روز اول محرم خدمت امام رضا (ع) رسيد و حضرت در روايتي مفصل، از جمله به وي فرمود: «يَا ابْنَ شَبِيبٍ إِنْ کُنْتَ بَاکِياً لِشَيْ‌ءٍ فَابْکِ لِلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ (ع)»؛ اى پسر شبيب، اگر خواستى بر چيزي گريهکنى، بر حسين بن على بن ابى طالب گريهکن. يعني هيچ فرصتي براي گريه بر سيّد مظلومان را از دست نده. تو که مي خواهي گريه کني، اشک را به ياد ايشان مصرف کن.

در ادامه اين روايت طولاني آمده است که: «اى پسر شبيب، اگر بر امام حسينگريهکنى و اشک بر گونه و چهره‌اتجارى گردد، خداوند همه‌ گناهانى را که از تو سرزده است، خواه کوچک باشد و يا بزرگ؛ اندک باشد و يابسيار، مى‌آمرزد.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارىوقتى که با خداوند عزّ و جلّ ملاقات مى‌کنى گناهى نداشته باشى، به زيارت امام حسين(ع) برو.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى همراه با پيامبراکرم و خاندان او(ص) در طبقات بالاى بهشت سکنى گزينى، قاتلان امام حسين(ع) را لعنت کن.

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى ثواب کسانى را داشته باشى که در رکاب امام حسين(ع) به شهادت رسيدند، هرگاه او را به يادآوردى، بگو: اى کاش در کنارآن‌ها بودم و به رستگارى بزرگ نايل مى‌گرديدم!

اى پسر شبيب، اگر دوست دارى در درجات بلند بهشت همراه ما باشى، براى اندوه ما اندوهگين و براى شادى ما شاد باش و بر تو باد به ولايت ما؛ زيراهرکس هر چيز، حتى سنگى را دوست داشته باشد، قطعا خداوند او را در روز قيامت با آن محشور خواهد کرد.»
شناسه? خبر: 2943015 – شنبه ?? مهر ???? – ??:??
http://www.mehrnews.com/print/2943015/مومن-بيشتر-از-همه-لذت-مي-ب-رد-از-تک-تک-نعمتها-استفاده-کنيم