تاریخ انتشار: چهارشنبه ۲۰ خرداد ۸۸ ساعت ۱۲:۰۶
اشتراک

نوشته ای به مناسبت دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری

ماهیت رای و تقدس آن

جمعه آینده شاهد برگزاری انتخاباتی دیگر در تاریخ نظام جمهوری اسلامی ایران هستیم. انتخابات پدیده ای نوظهور یا مختص به ما نیست و حتی به شکل کنونی آن در کشورهای غربی عمر طولانی تری دارد؛ تا جایی که طبق اسناد معتبر جهانی به عنوان یکی از حقوق اولیه بشر محسوب می شود؟ البته حق انتخاب را نباید منحصر به حق “انتخاب کردن” دانست و چنانچه در ماده ۲۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲۵ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و دیگر متون حقوقی آمده است، شامل حق “انتخاب شدن” نیز می گردد.

جمعه آینده شاهد برگزاری انتخاباتی دیگر در تاریخ نظام جمهوری اسلامی ایران هستیم. انتخابات پدیده ای نوظهور یا مختص به ما نیست و حتی به شکل کنونی آن در کشورهای غربی عمر طولانی تری دارد؛ تا جایی که طبق اسناد معتبر جهانی به عنوان یکی از حقوق اولیه بشر محسوب می شود؟ البته حق انتخاب را نباید منحصر به حق “انتخاب کردن” دانست و چنانچه در ماده ۲۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲۵ میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و دیگر متون حقوقی آمده است، شامل حق “انتخاب شدن” نیز می گردد.

با این حال انتخابات در فرهنگ دینی و نام حقوقی ما تفاوت های ماهوی با انتخابات در آن فرهنگ و در آن کشورها دارد و این تفاوت ها باید در رفتار همه عناصر موثر در این رزمایش بزرگ ملی خودنمایی کند. از جمله این تفاوت ها، ماهیت رای و رزمایش بزرگ ملی خودنمایی کند. از جمله این تفاوت ها، ماهیت رای و ارزش آن است. در نگاه غربی رای، صرفا یک “حق” شهروندی است که افراد در نوع استفاده از آن آزادند. در آن نگاه افراد می تواننند اصولا از این حق خود صرف نظر کنند؛ همان گونه که می توانند اصولا از این حق خود صرف نظر کنند؛ همان گونه که می توانند آن را به نام هر کس که بخواهند به صندوق ها ریخته و احساس مسئولیتی هم نداشته باشند.

اما در نگاه دینی به مردم سالاری، شرکت در انتخابات صرفا یک حق قابل اسقاط، نیست و علاوه بر آن یک “تکلیف ” نیز به شمار می رود.

برای همین است که معمار انقلاب اسلامی در وصیت نامه و جاودانه خویش نوشته اند: “وصیت من به ملت شریف آن است که در تمام انتخابات، چه انتخابات رئیس جمهور و چه نمایندگان مجلس شورای اسلامی و چه انتخابات خبرگان برای تعیین شورای رهبری یا رهبر، ‌در صحنه باشند… از مراجع و علمای بزرگ تا طبقه بازاری و کشاورز و کارگر و کارمند، همه و همه مسئول سرنوشت کشور و اسلامی می¬باشند؛ چه در نسل حاضر چه در نسل های آتیه، و چه بسا که در بعضی تقاطع، عدم حضور و مسامحه، گناهی باشد که در راس گناهان کبیره است.” (صحیفه نور، ج ۲۱، ص ۱۸۷) چرا که از نظر ایشان “انتخابات وظیفه ای است الهی، وظیفه ای است ملی، ‌وظیفه ای است انسانی، وظیفه ای است که ما باید عمل به آن بکنیم. همه مان باید در انتخابات شرکت بکنیم.”  (۱۴/۲/۶۲)

از نظر امام حضور دیگران در انتخابات موجب سقوط تکلیف ما برای شرکت در آن نمی شود. (۱۰/۴/۱۳۶۰) و حتی می فرمودند: “مردم اگر از من گله دارند، از اسلام سرد نشوند. من خلاف کرده، به اسلام چه؟ مرم اگر اسلام را، استقلال و آزادی را، نبودن تحت اسارت شرق و غرب را می خواهند، همه در انتخابات شرکت کنند و در صحنه باشند.” (۲۰/۹/۱۳۶۲) افزون بر این نکته که در قانون اساسی ما، و از جمله در اصل هشتم، نیز تجلی یافته است،‌”حرمت رای” نیز مثال زدنی است. شرکت در انتخابات از آن جا که ادای یک تکلیف شرعی و ملی است باید به گونه ای مناسب صورت گیرد و لذا همان امام سفرکرده به موازات تاکید همیشگی بر میزان بودن رای ملت، بر لزوم تحقیق و مشورت و نیز دوری از هیجان زدگی و احساس گرایی در انتخاب نامزد مورد نظر پافشاری داشته اند(۲۲/۱۲/۱۳۵۸) و معتقد بوده اند “مسئله انتخابات یک امتحان الهی است که گروه گرایان را از ضوابط گرایان ممتاز می کند و مومنین و متعهدین را از مدعیان جدا می نماید.” (۲۲/۱۱/۱۳۶۲) بنابراین رای هر یک از شرکت کنندگان در انتخابات دارای ارزشی والا و حرمتی مقدس است. رای تبلور اندیشه و خواست هر یک از ما است و نشان می دهد که تعصب های جناحی و منافع قبیله ای و فردی ملاک انتخاب است یا ارزش های دینی و مصالح جمعی و ملی؟! تاکید صریح و چندین باره رهبر معظم انقلاب بر آزادی مردم در تصمیم گیری دقیقا ناشی از همین تقدس و حرمت است. ایشان پس از صراحتی که در سخنرانی نوروز ۸۸ در مشهد مقدس نشان دادند (و متاسفانه هنوز هم بعضی آن را نشنیده می گیرند) بار دیگر در مراسم سالگرد رحلت امام عزیز تاکید کردند که “بنده یک رای بیشتر ندارم که کسی آن را نمی داند؛ ضمن این که به هیچ کس نمی گویم که به چه نامزدی رای بدهد یا ندهد؛ چرا که این مساله به خود مردم مربوط و متعلق به ملت است و آن چه من از مردم می خواهم این است که همه با تمام قوا توان و نشاط در ۲۲ خرداد پای صندوق های رای بروند”

رای سند شخصیت هر یک از ما است و نشان می دهد تا چه اندازه برای خود و برای تعیین سرنوشت فرزندان و میهن خود ارزش قائل می شویم. باید جدی بود،‌ وقت گذاشت، جستجو و رایزنی کرد، از سطحی نگری و هیجان زدگی خودداری نمود و در یک کلام، نام بهترین و اصلح را در برگه نوشت و به صندوق انداخت. این حقی است که خدا به کایک ما داده و باید با تمام وجود از آن پاسداری می کنیم. استاد مطهری معتقد است امام حسین شهید شد تا یک رای ناخواسته و نادرست ندهد (مجموعه آثار، ج۱۷، ص۴۶۴). بازخوانی متن تحلیل ایشان حسن ختام این بحث است:

“از قبل از مردن معاویه و همچنین بعد از مردن او، در دوره یزید، چه در وقتی که امام در مدینه بود و چه در مکه و چه در بین راه و چه در کربلا، آن ها از امام فقط یک امتیاز می خواستند و اگر آن یک امتیاز را امام به آن می داد نه تنها کاری به کارش نداشتند،‌ هم می کردند و امام هم همه آن تحمل رنج ها را کرد و تن به شهادت خود و کسانش داد که همان یک امتیاز را ندهد. آن یک امتیاز، فرختن رای و عقیده بود. در آن زمان صندوق و انتخاباتی نبود. بیعت بود. بیعت آن روز رای دادن امروز بود. پس امام اگر یک رای غیر وجدانی و غیر مشروع می داد، ‌شهید نمی شد. شهید شد که رای و عقیده خودش را نفروخته باشد.”


دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*