هفته دفاع مقدس، یعنی روزهایی که در آن قرار داریم، یادآور دوران پر افتخاری است که اسلام و ایران درسخت ترین شرایط تاریخی مورد هجومی همه جانبه و ناجوانمردانه واقع شده بودد. آن روزها همه کفر در برابر همه ایمان قد برافراشته بود و می خواست در شرایطی که به خیال خود بهترین فرصت می دانست، نام ویاد اسلام انقلابی و ایران اسلامی را برای همیشه از خاطره ها محو کند. اما « ومکروا ومکرالله والله خیرالماکرین…»

در آن دوران دشواری و تنهایی مردان مردی پیدا شدند که از آن جنگ ناخواسته گنجی جاودان ساختند، و خود نیز به ستارگان درخشان تاریخ تبدیل کردند. آنان که به هنگام خطر فداکاری کرده و جان خود را برای سلامت و امنیت دیگران سپر می کنند، در هر فرهنگی عزیز و ارجمند هستند.

برگزاری مراسم رسمی ادای احترام به سربازانی که در جنگ ها جان باخته اند عادتی مالوف و رسمی معروف در همه کشورهای جهان است؛ حتی کشورهایی که اعتقادی به آخرت ندارند! و مرگ را پایان هستی و به معنای نابودی بشر می دانند.

بلندای مقام شهیدان و ایثارگران

طبیعی است برای ما که نه تنها چنین نمی اندیشیم، که حیات واقعی را در آن سرا جستجو می کنیم، مساله کاملاً متفاوت است و شهیدان و ایثارگران، افزون بر همه عظمتی که از نگاه دیگران دارند، در نظر ما از فضیلت و عظمت جهاد در راه خدا نیز برخورداند. جهاد در راه خدا، چه فرجام نیک پیروزی و بازگشت فاتحانه در پی داشته باشد و چه به فرجام نیک دیگر، یعنی شهادت منجر شود( سوره توبه، آیه۵۲)، ارزشی بی نظیر و دری از درهای بهشت ورحمت خدا است که به فرموده امیر مجاهدان، علی علیه السلام در نهج البلاغه، تنها به روی بندگان خاص او باز می شود.

امیر مومنان علی علیه السلام در حال سخنرانی و تشویق مردم به جهاد بود که جوانی برخاست و از ایشان خواست تا درباره منزلت رزمندگان راه خدا توضیح دهد.آن حضرت فرمود: همین سوال را من در جنگ ذات السلاسل از پیامبر خدا کردم و سپس حدیث مفصلی را در این زمینه از رسول خدا (ص) نقل کرد.

در آن حدیث، پیامبر خدا درباره ارزش و ثواب کاری که رزمندگان می کنند، توضیحات شگفت آوری دادند. از آن هنگام که او تصمیم به شرکت در جبهه می گیرد و خداوند برائت از جهنم را به او می دهد تا موقعی که به شهادت می رسد و خداوند به او بشارت می دهد که آنچه برای او آماده کرده است را نه چشمی دیده است و نه گوشی شنیده است و نه به فکر کسی خطور کرده است….تا آنجا که خداوند به هنگام شهادت او می گوید: من جانشین وی در خانواده اش هستم؛ هر کس انان را خوشنود کند مرا خشنود کرده است و هر کس آنان را ناراحت کند مرا ناراحت کرده است.

چنانکه معلوم است و اشاره شد، مجاهدان را از نگاهی می توان به دو گروه تقسیم کرد؛ گروهی که با تقدیم جان خود به جانان می رسند و به عهد خود وفا می کنند و گروهی دیگر که به رغم آمادگی و جان فشانی، باز هم در این دنیا می مانند(سوره احزاب، آیه ۲۳). گروه نخست را شهدا نامیده اند و گروه دوم را ایثارگران؛ گر چه هر دو گروه هم شهیدند و هم ایثارگر.

حقوق آنان و وظایف ما

به هر حال هر دو گروه بر عهده ما حقوقی دارند و ما نیز در برابر خانواده و بستگان آنان وظایفی سنگین بر دوش داریم.
نخستین حق آنان، و تکلیف ما شناخت مکانت آنها و زنده نگهداشتن یاد و خاطره حماسه ای است که آفریدند. فراموشی جنگ ناسپاسی و خسارت بار است و خسارت بارتر از آن تحلیل های نادرست و کوته نظرانه ای است که از ذهن های علیل و یا دل های مریض تراوش می کند. امروز و در فضای آرام و شفاف، خرده گیری از آن روزها آسان است اما نه جوانمردانه. روشن است که هیچ عاقلی آنچه را شد، بهترین کار ممکن نمی داند ولی هیچ خردمندی هم به خود اجازه نمی دهد که بدون در نظر گرفتن شرایط و مقدورات آن روزگار، داوری نماید.

از این رو بود که امام شهیدان پس از پایان هشت سال دفاع مقدس گفت: « من رسما از خانواده معزز شهدا به دلیل تحلیل های غلط این روزها عذرخواهی می کنم.» و از این گلایه کرد که آن حماسه را با معیارهای مادی ارزیابی می کنند؛ « چه کوته‏نظرند آنهایى که خیال مى‏کنند چون ما در جبهه به آرمان نهایى نرسیده‏ایم، پس شهادت و رشادت و ایثار و از خودگذشتگى و صلابت بی فایده است! در حالى که صداى اسلامخواهى آفریقا از جنگ هشت ساله ماست، علاقه به اسلام‏شناسى مردم در امریکا و اروپا و آسیا و آفریقا ، یعنى در کل جهان ،از جنگ هشت ساله ماست… ما در جنگ براى یک لحظه هم نادم و پشیمان از عملکرد خود نیستیم….».

فرهنگ جبهه؛ راه نجات از مشکلات

نکته دیگر فرهنگ جنگ، یا همان فرهنگ جهادی است که مهمترین و کارآمدترین میراث دفاع مقدس برای ما است. باید باور کرد که هنوز هم همان فرهنگ است که راه حل مشکلات ما و همه بشریت است. بزرگترین جفا به شهیدان و ایثارگران فراموشی فرهنگی است که آفریدند، ونشانه آن از یاد بردن اربابان نعمتی است که امروز بر سر سفره فداکاری آنان نشسته ایم. رئیسی که هر روز دِینِ خویش به ایثارگران را به یاد نیاورد و نیز دیگران را به آن هشدار ندهد، ناجوانمردی است که دیر یا زود، اما حتماً، سزای ناسپاسی را خواهد دید و دیگران هم صدای شکسته شدن استخوان ها و سقوط او در چاه نکبت و نخوت را خواهند شنید.

امام (ره) نهیب می زد که: « من در میان شما باشم و یا نباشم، به همه شما وصیت و سفارش مى‏کنم که نگذارید انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان بیفتد. نگذارید پیشکسوتانِ شهادت و خون در پیچ و خم زندگى روزمره خود به فراموشى سپرده شوند » و نیزدرآخرین پیام به مناسبت هفته بسیج گفت: « من دست یکایک شما پیشگامان رهایى را مى‏بوسم و مى‏دانم که اگر مسئولین نظام اسلامى از شما غافل شوند، به آتش دوزخ الهى خواهند سوخت».

آزموده را آزمودن خطا است

این تجربه تلخی است که دیگران هم کرده اند. باراک اوباما، رییس جمهور فعلی آمریکا، در کتاب خاطرات خود از روزهای نخستی می نویسد که به زعم خودش آرمان خواهانه، به عنوان سناتور وارد سنا شده و از تغییر رویکردها و بی توجهی مقامات عالی به مشکلات اصلی جامعه و منافع ملی کشور تعجب می کند. او در مقام ریشه یابی مساله می گوید: « شبی در یک مهمانی با یکی از کارمندان واشنگتن شروع به صحبت کردم. او نزدیک به پنجاه سال در اطراف کنگره خدمت کرده بود. از او پرسیدم چه چیز باعث تغییر فضای واشنگتن از آن زمان به وضع حاضر شد.

و او بی‌آنکه تردیدی به خود راه دهد جواب داد: مربوط به نسله، اون موقع‌ها هر کسی در واشنگتن بود و هر مقامی داشت تو جنگ جهانی دوم خدمت کرده بود. ممکن بود که سر مسائل مختلف … به هم بپریم، خیلی از ماها پیشینه‌هامون با هم فرق داشت، از محله‌های مختلف بودیم، فلسفه‌های سیاسی متفاوت داشتیم اما اون جنگ وجه اشتراک همه ما بود. اون تجربه مشترک نوعی احترام و اعتماد میان ما برقرار کرده بود. کمک می‌کرد که اختلاف‌هامونو فراموش کنیم و کار انجام بدهیم.»