ماه رمضان با همه برکتها و شیرینی ها گذشت، دل کندن از این ماه عزیز برای آنان که به حق آن معرفت دارند، چنان تلخ و جانسوز است که برای کسانی چون ما قابل درک و توصیف نیست.
تنها می توان به دعای چهل و پنجم صحیفه سجادیه اشاره کرد که نموداری از عظمت و کرامت این ماه است و داستان فراق و وداع سید ساجدان و زینت عابدان با ماه خدا را روایت می کند.

با این حال تقارن پایان آن روزهای خوش با عید فطر، جشن بزرگ مسلمانان، می تواند تسلی بخش خاطرها باشد و به تعبیر امام عاشقان (ع)، بخشی از “مصیبت” فقدان رمضان را جبران کند؛ صد شکر که این آمدو صد حیف که آن رفت !
بنابر روایتی که سید بن طاووس در کتاب شریف “اقبال الاعمال” نقل کرده است، پیامبر خدا (ص) فرموده اند: “هنگامی که روز اول شوال فرا می رسد، منادی فریاد می زند که ای مؤمنان! برای گرفتن جوایز خود بشتابید…”
مرحوم میرزا جواد آقای ملکی تبریزی هم با اشاره به روایاتی از این دست، می گوید: “خداوند ماه رمضان را میدان مسابقه عبادت خود قرار داده و بندگانش را در روز عید فرا خوانده تا براى گرفتن جوایز و هدایا جمع شوند” و اصولاً عید به معنای واقعی اش جز این نیست.

“عید زمانى است که خداوند متعال آن را براى جایزه دادن و بهره مند کردن بندگان از نعمتها، انتخاب مى کند، تا براى گرفتن هدایا و جوایز جمع شوند و به همگان اعلام کرده است که به درگاه او روى آورده و با اعتراف به بندگى و طلب آمرزش از گناهان و عرضه نیازها و آرزوهایشان براى او تواضع نمایند. خداوند نیز در تمام این موارد به آنان وعده اجابت و اعطایی بالاتر از آرزوهایشان بلکه بالاتر از آنچه به فکر بشرى خطور کرده ، داده است” .

ایشان معتقد است “بزرگى این روز نیز باندازه بزرگى تمام اوقات و حالات ماه رمضان است. زیرا این روز وقت آشکار شدن ثمره ، اعطاى جوایز و آگاهی از قبول یا رد شدن ، رضا یا خشم ، نزدیکى یا دورى و خوشبختى یا بدبختى است” .

عید فطر چندان شکوهمند و خجسته است که شب آن را از شب قدر کمتر ندانسته اند؛ چنانکه از امام سجاد (ع ) روایت شده است که به فرزندانش در مورد این شب سفارش کرده و مى فرمود: “این شب کمتر از آن شب نیست.” به همین دلیل است که همچون شب قدر، ناامیدی از فضل الهی، حرمان و خسران است و به سختی مورد نکوهش اولیای خدا. پس این شب و روز را نباید از دست داد و باید دعا را در آن غنیمت شمرد.

… و اما مبرم ترین نیاز ما در این شب و روز یافتن زیباترین راز جهان هستی و درخواست ظهور عصاره همه نیکی ها است.

گفتگو با امامِ به ظاهر غایب، راز گفتن و نیاز خواستن از او یکی از اکیدترین توصیه ها برای این عید خجسته است؛ همانگونه که قرائت دعای ندبه از اعمال ویژه آن است. در این باره صاحب “المراقبات” دل نوشته هایی بس دلنشین و نشاط آفرین دارد که تنها باید از قلم پاک و خدایی او خواند.

از دعای وداع امام سجاد (ع) هم همین قطعه پر شور ما را بس که همنوا با او عرضه بداریم: «پروردگارا! بر محمد و آل محمد درود فرست و مصیبت ما را در این ماه جبران کن و روز فطر را بر ما عیدى مبارک و خجسته بگردان و آن را از بهترین روزهایى قرار ده که بر ما گذشته است که در این روز بیشتر ما را مورد عفو قرار دهى و گناهانمان را بشویى و خداوندا بر ما ببخشایى آنچه در پنهان و آشکارا گناه گردانیم …

خداوندا! در این روز عید فطرمان که براى مؤمنان روز عید و خوشحالى و براى مسلمانان روز اجتماع و گردهمائى قرار دادى از هر گناهى که مرتکب شده‏ایم و هر کار بدى که کرده‏ایم و هر نیت ناشایسته‏اى که در ضمیرمان نقش بسته است‏ به سوى تو باز مى‏گردیم و توبه مى‏کنیم، توبه‏اى که در آن بازگشت ‏به گناه هرگز نباشد و بازگشتى که در آن هرگز روى آوردن به معصیت نباشد… بارالها! این عید را بر تمام مؤمنان مبارک گردان و در این روز، ما را توفیق بازگشت ‏به سویت و توبه از گناهان عطا فرما.»