شرح و تفسیر سفارش های امیر مومنان به امام حسن مجتبی(ع)

چهار و چهار

در این کتاب چهار حکمت نظری و چهار حکمت عملی بر اساس کلمه سی و هشتم نهج البلاغه برای جوانان، به ویژه دانشجویان مورد بررسی قرار گرفته و دانستنی های ضروری و بایستنی های حتمی برای زندگی در جهان امروز تشریح شده است.

تبیین خطر مدعیان ارتباط با امام عصر (عج) و نیز مدعیان دروغین مقامات معنوی و عرفانی،  همچنین پرده برداری از شخصیت ناشناخته امام دوم و پاسخ به شبهه ها در باره زندگی آن حضرت از جمله مباحث پرسود این کتاب است.

«چهار و چهار» شرحی بر حکمت سی‌وهشتم نهج‌البلاغه بوده که دربردارنده وصایای علی‌بن ابی‌طالب(ع)، به فرزند ارشدش، امام حسن مجتبی(ع) است. این سفارش‌ها در موقعیتی حساس و سرنوشت‌ساز بیان شده و آن حضرت، در کوتاه‌ترین عبارات، جامع‌ترین راهنمایی‌های لازم برای زندگی سعادتمندانه را ارائه داده است.

«کلیات و مقدماتی درباره وصایای حضرت علی (ع)»، «نگاهی اجمالی به حکمت سی‌و‌هشتم»، «بالاترین دارایی، عقل است»، «بزرگ‌ترین ناداری، حماقت است»، «بدترین تنهایی، خودبینی است»، «باارزش‌ترین امتیاز، خوش‌اخلاقی است»، «اهمیت دوستی و تاثیر سرنوشت‌ساز آن»، «از دوستی با احمق برحذر باش»، «از دوستی با بخیل برحذر باش»، «از دوستی با فاجر برحذر باش»، «از دوستی با دروغگو برحذر باش»، «دو مصداق مهم کذابان روزگار»، «در محضر امام مجتبی (ع)» و «ترجمه‌های منظوم از حکمت سی‌و‌هشتم» 14 گفتار این کتاب هستند.

در صفحه 37 کتاب درباره وجه تسمیه آن بر اساس نظر متفکران حوزه دین آمده است: «برخی به این گفته اکتفا کرده‌اند که این دو دسته وصیت، از دو وادی متفاوتند. اما نگفته‌اند که این تفاوت در چیست. (محمدتقی شوشتری، بهج‌الصباغه، ج 13، ص 415). اما برخی دیگر معتقدند که بلاغت کلام اقتضای این‌گونه سخن گفتن را داشته و چنین تعبیری صرفا برای تاکید و جلب توجه مخاطب است. حضرت این‌گونه سخن گفته‌اند تا شیرینی بیشتری داشته و جلب توجه کند وگرنه دلیل خاص دیگری ندارد. (محمدجواد مغنیه، فی ظلال نهج‌البلاغه، ج 4، ص 240)… برخی گفته‌اند: چهار توصیه اول مربوط به صفات اخلاقی و خلقیات انسانی است و چهار مورد دوم، بایدها و نبایدهای رفتاری… بعضی دیگر هم گفته‌اند که چهار مورد اول سنخ اوامر و چهار مورد دوم از سنخ نواهی است. (ناصر مکارم شیرازی و دیگران، پیام امام، ج 12، صفحه 253). و بالاخره پاسخ دیگر این است که چهار مورد اول، در مورد انسان به تنهایی و بدون ارتباط با دیگران است، اما چهار مورد دوم به رابطه انسان با دیگران مربوط می‌شود.»

نویسنده کتاب در ادامه با جمع‌بندی موارد ذکر شده، آورده است: «به نظر نگارنده، بهترین دلیل برای تفکیک این دو دسته توصیه آن است که چهار مورد اول از مقوله دانستنی‌هاست و چهار مورد دوم از مقوله بایستنی‌ها. چهار چیز نخست، جنبه نگرش و جهان‌بینی دارد و باید به آنها ایمان و باور پیدا کنیم، اما چهار چیز دوم جنبه عملی دارد و دانستن آنها کفایت نمی‌کند.»

نخستین چاپ کتاب «چهار و چهار» نوشته محسن اسماعیلی، دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، در 190 صفحه با شمارگان یک‌‌هزار نسخه به بهای 10 هزار تومان از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی راهی بازار نشر شده است.

«چهار و چهار»، بیست و هفتمین اثر دکتر محسن اسماعیلی است که این روزها در 190 صفحه از سوی دفتر نشر فرهنگ اسلامی روانه بازار نشر گردیده است.