محسن اسماعیلی در شرح و تفسیر نهج البلاغه:

مسئولان جامعه اسلامی برای موفقیت چاره‌ای جز ساده‌زیستی داوطلبانه ندارند

دکتر اسماعیلی در اشاره به یکی از درس‌های نهج‌البلاغه در زمینه زمامداری جامعه اسلامی، گفت: علما و امرا در جامعه اسلامی باید داوطلبانه ساده‌زیستی پیشه کنند تا بتوانند به وظیفه خود عمل نمایند.

دکتر محسن اسماعیلی در هفتاد و چهارمین جلسه شرح و تفسیر نهج‌البلاغه در مجموعه فرهنگی سرچشمه، در ادامه شرح نامه شصت‌ونهم نهج‌البلاغه، به یادآوری فرمایشات امیرالمومنین (ع) در «امر به اظهار نعمت و دیده شدن آثار نعمت‌ها در زندگی انسان» و «پرهیز از پنهان کردن نعمت» پرداخت و گفت: مقصود امام علی (ع) از دعوت به اظهار نعمت و توصیه به استفاده از آن در زندگی به معنای اسراف و زیاده‌روی نیست چراکه اظهار نعمت برای تکرار و تقویت یاد خداست، در حالی که رفاه‌زدگی موجب فراموشی خدا و خود یک نقمت است.

این استاد حوزه و دانشگاه، بر اساس آموزه‌های امیرالمومنین، دو ملاک «عرف زمانه» و «در نظر گرفتن شأن خود» را برای استفاده از نعمت لازم برشمرد و خاطرنشان کرد: اگر یکی از این دو ملاک در استفاده از نعمت رعایت نشود، یعنی استفاده از نعمت خارج از عرف یا بیشتر از شأن فرد باشد، دیگر مشمول فرموده امیرالمومنین (ع) مبنی بر اظهار نعمت نمی‌شود.

وی با اشاره به کلام حضرت علی (ع) در نامه بیست‌ویکم نهج‌البلاغه که می‌فرمایند «زیاده‌روی در استفاده از نعمت‌های خدا را کنار بگذار و میانه‌رو باش»، افزود: بنابراین ضمن پرهیز از افراط و تفریط در استفاده از نعمت، باید مراقب باشیم که دور از شأن خود یا خارج از حد عرف رفتار نکنیم.

اسماعیلی همچنین به درس دیگر نهج‌البلاغه در زمینه استفاده از نعمت‌ها اشاره کرد و گفت: بر اساس آموزه‌های نهج‌البلاغه، دو گروه «علما» و «امرا» اگر دارا هم هستند، نباید حتی به اندازه عرف مردم استفاده کنند بلکه باید به صورت داوطلبانه پائین‌تر و ساده‌تر از معمول مردم یا حداقل مانند آنان زندگی کنند.

وی در شرح و تفسیر بخش‌هایی از نامه 45 و خطبه‌های سوم، صدونهم و صدوشصتم نهج‌البلاغه، گفت: امام علی (ع) می‌فرمایند «یا انسان مدعی هدایت فکری و دینی مردم و عهده‌دار اداره جامعه اسلامی نشود، یا اگر می‌خواهد بشود خودش داوطلبانه ساده زندگی کند». البته این فرموده امیرالمومنین با نمایش ساده‌زیستی فرق دارد چون ساده‌زیستی نمایشی، نوعی حقه‌بازی نسبت به مردم است.

منتخب مردم در مجلس خبرگان رهبری افزود: منظور این است که اگر علما و امرا می‌خواهند در کار خود موفق باشند و با محبوبیت بر دل‌ها حکومت کنند،  چاره‌ای ندارند جز اینکه داوطلبانه تصمیم بگیرند که حتی در سطح امثال خود هم زندگی نکنند.

عضو حقوقدان شورای نگهبان خاطرنشان کرد: بنابراین میلیاردرها ممکن است شهروند خوبی باشند اما کمتر ممکن است که والی، وکیل و وزیر خوبی باشند.

وی افزود: این که علما و امرا در جامعه اسلامی باید داوطلبانه ساده‌زیستی پیشه کنند تا بتوانند به وظیفه خود عمل نمایند، درسی است که امیرالمومنین از پیامبر (ص) در زمینه زمامداری جامعه اسلامی گرفته‌اند. خداوند در قرآن به پیامبر (ص) دستور می‌دهند «ای رسول ما؛ با ضعفا و نیازمندان هم سطح باش و خودت را از آنها جدا نکن و به ثروتمندان باج مده …». همچنین خداوند در قرآن، افرادی که به پیامبر (ص) می‌گفتند پابرهنه‌ها را از اطراف خودت دور کن تا ما بیائیم، را «تندرو» می‌خواند. (سوره کهف، آیه 28)

اسماعیلی در این جلسه شرح و تفسیر نهج‌البلاغه که در شب بعثت پیامبر عظیم‌الشأن اسلام برگزار شد، با اشاره به راه دشوار پیامبر (ص) در هدایت مردم عصر جاهلیت، گفت: بزرگترین نعمتی که خدا به ما داده است، بعثت پیامبر (ص) است.