در مراسم رونمایی کتاب امامان اهل بیت (علیهم الاسلام)، مرزبانان حریم اسلام عنوان شد:

شهید سید محمدباقر صدر «فقیه مهندس» است / اشکالات عملی و اجرایی را نبايد به عنوان یک شبهه نظر تلقی کرد

دکتر محسن اسماعیلی استاد حوزه و دانشگاه در نشست تحلیل و بررسی کتاب «امامان اهل بیت (علیهم الاسلام)، مرزبانان حریم اسلام» اثر شهید سید محمدباقر صدر، که عصر سه‌شنبه در شهر کتاب برگزار شد، گفت:

• شهید سید محمد باقر صدر را به عنوان یک فقیه و اصولی می‌شناسم که البته در منطق و اقتصاد هم دارای آثار عمیق و ماندگاری است که به عنوان آثاری برجسته در حد تولید نظریه شناخته شده‌اند اما تا قبل از کتاب «امامان اهل بیت(ع)، مرزبانان حریم اسلام» اثر مستقلی در حوزه تاریخ از شهید صدر منتشر نشده بود.

• شهید صدر با برخورداری از یک ذهن طراح و نظام‌ساز، توانسته به جای نقل تاریخ، به نظام‌سازی تاریخی بپردازد. ذهن کاملا ریاضی و مهندسی این دین‌شناس، وادار می‌کند که عنوان «فقیه مهندس» را به ایشان نسبت دهم؛ یعنی مهندس علوم و معارف اسلامی.

• شهید صدر به عنوان نابغه حوزه، با فکری منسجم و مبتکر، در هر رشته که وارد می‌شود، در پارادایم موجود عمل نمی‌کند بلکه پارادایم را به هم می‌زند و بنایی جدید با ستون‌های محکم بنا می‌کند و چیزهایی به دست می‌آورد که با روش‌های موجود نمی‌توان به آنها دست یافت.

• شهید صدر وقتی به تاریخ هم ورود کرده، به جای آن که به دنبال جزء جزء مطالب برود، یک بنای تحلیلی برای تاریخ به یادگار گذاشته، بین اصول و فروع تاریخی تفکیک قائل شده و با کل‌نگری، زندگی ائمه را به سان یک روح واحد در بدن‌های متعدد که ٢٥٠ سال با اصول رفتاری ثابت اما روش‌ها و تاکتیک‌های مختلف زندگی کرده‌اند، تصویر کرده است.

• همین نگاه شهید صدر بر حاکم بودن اصول ثابت در رفتار ائمه، که آنها را در قالب دو هدف (١: مقابله با تحریف و کژروی و تغییر دادن چهره دین و ٢: کادرسازی و تربیت افراد جهت تضمین عملیاتی شدن ایده هایشان) برمی‌شمرد، تعارضات ظاهری که بعضا در رفتار ائمه توهم می‌شود را حل کند. این یک سود بزرگ کتاب «امامان اهل بیت(ع)، مرزبانان حریم اسلام» است.

• شهید صدر می‌گوید اگر رفتار ائمه را در قالب آن دو هدف بسنجیم، آنگاه روش‌ها و تاکتیک‌هایی که بر اساس شرایط زمان و مکان تغییر کرده‌اند اصل نمی‌شوند؛ وقتی اصول را بشناسیم و روی آنها پافشاری کنیم، خط را گم نکرده و از طرفی هم بی جهت چیزهایی که در دورانی تاکتیک بوده و در طول زمان می‌توانند تغییر کنند را اصل فرض نکرده و دچار تحجر نمی‌شویم. روش ایشان، هم خطر تذبذب را دفع می‌کند و هم خطر تحجر را.

• پیام تفکر شهید صدر این است که اشکالات عملی و اجرایی را نباید به عنوان یک شبهه نظری تلقی کرد. صدر می‌گوید هدف ائمه ساختن یک جامعه آگاه است نه یک جامعه هیجان‌زده. همچنین بر خلاف آنچه که در ذهن برخی افراد غیرمتخصص نسبت به دین وجود دارد و به ائمه به چشم انسان‌های مظلوم منزوی نگاه می‌کنند، اما شهید صدر می‌گوید که ائمه نقش فعال و ایجابی داشته و مظلوم فعال بوده‌اند؛ به همان اندازه و شیوه‌ای که می‌توانستند.